Adapazarı Usülü Dartılı Keşkek

Ülkemizin neredeyse her şehrinde farklı şekillerde yapılan keşkek… Eskilerde düğün günlerinden bir gün evvel ıslatılan buğdayın düğün sabahı büyük bir kazan içinde tokmaklarla dövülmesine tanık olurduk. Günümüzde de bu şekilde yapılmaya devam ediliyor ancak biz evimizde yaparken günümüz teknolojisine uyum sağlayarak tokmakla dövmek yerine blender ile harmanlamayı tercih ediyoruz. Memleketim Amasya’da keşkek yemeği, etli ve yoğun kıvamda yapılırken ben sizinle ülkemin bambaşka yerlerinden gelen farklı bir keşkek tarifi paylaşacağım.

Genelde birçok şehrimizde etli yapılsa da bazı yerlerde tavuk eti ile keşkeğin yapıldığını da görüyoruz. Sakarya, Adapazarı‘nda tavuk eti ve buğday ile yapılan keşkeğin üzerine adına “dartı” dedikleri çok lezzetli bir tat da ekliyorlar. Dartı dediğimiz şey, yoğurdun uzun süre sürekli karıştırılarak kavrulması ve kahverenginde tane tane hale gelmesi anlamına geliyor.

Keşkek yemeğinin adının nereden geldiği ve bu yemeğin nasıl oluştuğuna dair farklı 1-2 rivayet olsa da ben sizinle çok beğendiğim bir tanesini paylaşacağım.

Yavuz Sultan Selim Han’ın 1514 yılında düzenlediği İran seferi dönüşü ordusunu dinlendirmek ve kışı geçirmek üzere doğduğu şehir Amasya’ya doğru yola çıktığı haber alınır. Yol üzerinde bulunan köylerden birinde bu haberi alan yaşlı bir kadın ne olursa olsun Padişah efendisini evine buyur edecek bir tabak aş ikram edecektir. Evinin ambarında bulunan iri yarma ve nohut ile birkaç gün öncesinde komşularının verdiği kuzu etinden geriye kalan az etli kaburgalardan başka bir şey de yoktur. Ve yine ne olursa olsun ihtiyar kadın elinde bulunanlarla yemeğini yapacaktır.

Büyük bir heyecanla başlar yemek yapmaya. Fırınında ekmeklerini bir güzel pişirir. Yanan fırınında sık sık yalnızca kendisi için yaptığı fakir yemeğinden öyle bir pişirecekti ki yiyenlerin tadı damaklarında kalacaktı.   Evinde, elinde avucunda ne varsa kullanacaktı. Ancak yemeğe lezzet verecek olan etin az olduğunun fark edilmemesi düşüncesiyle önce toprak küpün en altına az etli kaburgaları yerleştirir. Üzerine bir tas yarma, bir tas da nohut ilâve edip su ile doldurur. Tuzunu ekeler. Daha sonra bahçedeki ekmek fırınına sürer.

Fırındaki odun ateşinde küpteki yemek pişe dursun bir taraftan diğer taraftan da gözleri yoldadır.  Küp, ateş içinde ısındıkça suyunu kaybeder. Küp içindeki su eksildikçe üzerine su ilâve eder. Ama bir türlü Padişahın askerleri görülmez. Aradan saatler geçer yolda ne gelen var ne giden. Fırındaki yemekte ısındıkça kaynar,kaynadıkça üzerine su ekler, su eklendikçe yarma ve nohutları iyice erir. Gece biter,sabaha kadar fırındaki ateşi söndürmez, yemeğini sıcak tutar. Nihayet sabahın ilk ışıklarında Padişahın askerlerinin atlarını terletircesine koşturarak geldiklerini görür. İhtiyar kadın heyecanla yolu keser. Padişahı sorar, bir kepçe aşından tatmadan, bir tas ayranını içirmeden göndermeyeceğini yalvarırcasına söyler. Bu ısrara dayanamayan askerler mola vermek zorunda kalırlar.

Hele ana çıkar bakalım şu aşını, bakalım Padişah efendimize yakışır mı?” derler. Kadın öyle heyecanlıdır ki, fırında bekleyen küpünü çıkarır, askerlerin sofrasına yerleştirir. Askerler yemeği kontrol etmek maksadıyla küpün içine bakarlar. Küp içinde et kokusu var ama sanki et yoktur. Fırında saatlerce kaynayan kaburga etleri lokum gibi erimiştir. Yemeğin görünüşü ilk bakışta memnun etmez askerleri. Askerin biri yaşlı kadına dönerek; “Keşke etli olsaydı” der. Kadın tahta kepçeyi küpün içine daldırır, karıştırır, kaburganın üzerine kalabilen etleri küpün üzerine çıkarır. “Hele şimdi bak oğul” der. Bir kaşık tadarlar. Bir kaşık daha derken aşın lezzetini alan askerler “Keşke etli olsaydı” dediklerinden utanırlar. Hem de Yavuz Sultan Selim Han’ın sofrasına yakışan bir yemek olduğu kanaatine varırlar.

Padişah bu köylünün sıcak sofrasına misafir edilir. Köylü kadın, askerlerin “Keşke etli olsaydı” dediği yemeğini ikram eder. Padişah bu yemeği afiyetle yediği gibi, aşçıbaşısına da Amasya’ya ilk gidildiği vakit bu yemekten yapmasını bütün orduya dağıtılması emrini verir.

İşte “Keşke etli olsaydı” denen yemek Padişah sofrasında yer alır ve zamanla “Keşkek” diye ünlenir. Artık Keşkek, Amasyalı’nın baş yemeğidir Bayram sabahlarının, özel ziyafetlerin, en saygın misafirlerin ikram edilen vazgeçilmez yemeğidir. Ne de olsa Padişahın beğendiği ve koskoca ordusuna ikram da bulunduğu çok özel bir yemektir o.

Dartılı Keşkek Nasıl Yapılır?

0 Paylaşımlar

Vildan Kırdarlı

İki çocuk annesiyim. El sanatları ve çeşitli hobiler ile ilgilenmenin yanı sıra her gün yeni bir şeyler öğrenmekten büyük zevk duyuyorum. Bu çalışmaları sizlerle paylaşmak ise beni heyecanlandırıyor. Sevgi ve saygılarımla...

Bunları da sevebilirsiniz